Sau LASIK (phẫu thuật mổ cận), nhiều người kỳ vọng có thể nhìn rõ mà không cần kính trong thời gian dài. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể xuất hiện tái cận sau LASIK, khiến thị lực nhìn xa giảm dần, phải nheo mắt khi nhìn bảng, lái xe, xem màn hình hoặc nhìn các vật ở xa.

Khi phát hiện mình bị tái cận, điều quan trọng không phải là vội vàng mổ lại mà cần xác định nguyên nhân gây giảm thị lực, đánh giá tình trạng giác mạc và mức độ ổn định của độ khúc xạ.

Tùy từng trường hợp, các lựa chọn có thể bao gồm kính gọng, kính Ortho-K, kính áp tròng chuyên biệt hoặc Scleral. Trong những trường hợp giác mạc không đều hoặc có biến dạng sau phẫu thuật, kính củng mạc có thể là một phương án phục hồi thị giác không phẫu thuật.

Tái cận sau LASIK là gì?

Tái cận sau LASIK là tình trạng sau phẫu thuật điều chỉnh cận thị, độ khúc xạ cận thị xuất hiện trở lại hoặc tăng dần theo thời gian, làm thị lực nhìn xa giảm so với giai đoạn sau phẫu thuật.

Tái cận có thể liên quan đến nhiều yếu tố và không phải trường hợp nhìn mờ sau LASIK đều đơn thuần là “cận trở lại”. Một số bệnh nhân có thể gặp:

Cận thị hoặc loạn thị tồn dư.
Độ khúc xạ thay đổi theo thời gian.
Loạn thị không đều.
Bề mặt giác mạc không đều.
Khô mắt sau phẫu thuật.
Các thay đổi hình thái giác mạc.
Trong một số trường hợp hiếm, có thể liên quan đến giãn lồi giác mạc sau LASIK.

Các tài liệu chuyên môn cũng ghi nhận regression – tái hồi khúc xạ sau LASIK là một hiện tượng đã được mô tả sau phẫu thuật khúc xạ.

Vì vậy, nếu bạn cảm thấy “sau LASIK nhìn ngày càng mờ”, không nên chỉ đo kính và kết luận ngay là tái cận.

Tại sao sau LASIK lại bị tái cận?

Có nhiều yếu tố có thể liên quan đến tái hồi khúc xạ sau LASIK. Một số yếu tố nguy cơ được ghi nhận gồm độ cận trước phẫu thuật cao, tuổi, đặc điểm giác mạc trước phẫu thuật và độ dày mô giác mạc còn lại sau laser.

Ngoài ra, tình trạng giác mạc sau phẫu thuật cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng thị giác.

Đặc biệt, độ kính đo được không phải là yếu tố duy nhất cần quan tâm.

Ví dụ: Đo chỉ khoảng -1.00D nhưng vẫn nhìn không rõ, chói hoặc hình ảnh bị méo.

Trong trường hợp này, cần đánh giá thêm hình thái giác mạc, loạn thị không đều và các quang sai bậc cao thay vì chỉ đơn giản tăng độ kính.

tái cận sau LASIK, tái cận sau mổ LASIK, bị cận lại sau LASIK, tái cận, sau LASIK có mổ lại được không, tái cận sau LASIK đeo kính gì, Ortho-K sau LASIK, Ortho-K cho người tái cận sau LASIK, Scleral sau LASIK, kính củng mạc sau LASIK, giác mạc không đều sau LASIK, loạn thị không đều sau LASIK, kính áp tròng sau LASIK, ortho-k, scleral, kính củng mạc

Tái cận sau LASIK nên làm gì?

Trước tiên, người bệnh nên được khám và đánh giá lại toàn diện.

Một quy trình đánh giá có thể bao gồm:

1. Đo thị lực và khúc xạ

Xác định chính xác mức độ cận, loạn thị và thị lực có kính.

2. Chụp bản đồ giác mạc

Topography/tomography giúp đánh giá hình dạng và độ đều của giác mạc sau LASIK.

3. Đo độ dày giác mạc

Pachymetry giúp đánh giá độ dày giác mạc và là một thông tin quan trọng khi cân nhắc các phương án can thiệp tiếp theo.

4. Đánh giá bề mặt nhãn cầu

Khô mắt và bất thường bề mặt giác mạc cũng có thể gây dao động hoặc giảm chất lượng thị lực.

5. Đánh giá độ ổn định của khúc xạ

Nếu đang cân nhắc phẫu thuật enhancement, độ khúc xạ cần được chứng minh là ổn định. AAO EyeWiki lưu ý rằng cần đánh giá lại khúc xạ, bản đồ giác mạc/giác mạc và độ dày mô trước khi quyết định điều trị bổ sung.

Các giải pháp khi bị tái cận sau LASIK

Không phải tất cả trường hợp tái cận đều cần phẫu thuật lại.

Tùy tình trạng giác mạc, mức độ tái cận và nhu cầu thị giác, bác sĩ có thể cân nhắc các phương án:

Kính gọng → Ortho-K → Scleral Lens → phẫu thuật enhancement trong trường hợp phù hợp

Mỗi phương án có mục tiêu và điều kiện áp dụng khác nhau.

1. Kính gọng – lựa chọn đơn giản khi tái cận nhẹ

Nếu sau LASIK chỉ xuất hiện một mức độ cận/loạn thị nhẹ và giác mạc tương đối ổn định, kính gọng thường là phương án đơn giản để đưa thị lực về mức rõ hơn.

Ưu điểm:

Không tác động trực tiếp lên giác mạc.
Dễ sử dụng.
Có thể thay đổi độ kính khi khúc xạ thay đổi.
Phù hợp với người không muốn sử dụng kính áp tròng.

Đặc biệt, nếu người bệnh chỉ bị tái cận nhẹ và không có bất thường đáng kể về hình thái giác mạc, chưa nhất thiết phải lựa chọn một phương pháp can thiệp phức tạp.

2. Kính Ortho-K cho trường hợp tái cận nhẹ

Ortho-K (Orthokeratology) là kính áp tròng cứng được thiết kế để đeo qua đêm, tạo ra sự thay đổi tạm thời về hình dạng biểu mô giác mạc, từ đó điều chỉnh tật khúc xạ trong thời gian đeo kính.

Đối với người đã từng LASIK và bị tái cận, Ortho-K có thể được cân nhắc trong một số trường hợp được đánh giá phù hợp, đặc biệt khi mức tái cận nhẹ và người bệnh muốn hạn chế phụ thuộc kính gọng vào ban ngày.

Một nghiên cứu gần đây trên bệnh nhân đã LASIK nhiều năm trước và bị tái cận ghi nhận kết quả sử dụng Ortho-K trong thời gian theo dõi dài; tuy nhiên, đây vẫn là một nghiên cứu với quy mô mẫu nhỏ và việc lựa chọn bệnh nhân cần được đánh giá riêng.

Khi nào có thể cân nhắc Ortho-K?

Tại cơ sở chuyên môn, bác sĩ có thể xem xét Ortho-K khi:

Tái cận ở mức nhẹ, ví dụ dưới khoảng 2.00D.
Hình thái giác mạc phù hợp với thiết kế Ortho-K.
Giác mạc không có dấu hiệu bất thường cần ưu tiên điều trị khác.
Độ khúc xạ tương đối ổn định.
Người bệnh được đánh giá đầy đủ về bản đồ giác mạc và độ dày giác mạc.

Lưu ý: Mốc giác mạc trên 450 µm có thể được sử dụng như một tiêu chí sàng lọc/đánh giá tại một cơ sở khi xem xét Ortho-K sau LASIK, nhưng không nên hiểu rằng ≥450 µm đồng nghĩa với đủ điều kiện đeo Ortho-K. Quyết định còn phụ thuộc vào hình thái giác mạc, phần mô còn lại sau LASIK, tình trạng flap, bản đồ giác mạc và các yếu tố lâm sàng khác.

Một nghiên cứu về Ortho-K ở bệnh nhân tái cận sau LASIK cũng cho thấy nhóm nghiên cứu được đánh giá bằng các chỉ số về độ dày giác mạc và flap trong quá trình theo dõi, cho thấy việc đánh giá hình thái giác mạc là một phần quan trọng khi lựa chọn bệnh nhân.

Ortho-K có phải là lựa chọn cho mọi trường hợp tái cận sau LASIK?

Không.

Nếu giác mạc có hình dạng bất thường, loạn thị không đều, nghi ngờ giãn lồi giác mạc hoặc các yếu tố khác khiến Ortho-K không phù hợp, cần cân nhắc phương án khác.

3. Scleral – khi tái cận đi kèm giác mạc không đều

Một số bệnh nhân sau LASIK không chỉ đơn thuần bị tái cận mà còn gặp:

Loạn thị không đều.
Giác mạc không đều.
Chất lượng hình ảnh kém dù đã đeo kính đúng độ.
Chói, quầng sáng hoặc hình ảnh bị méo.
Không đạt thị lực tốt với kính gọng.
Không phù hợp với các loại kính áp tròng thông thường.

Trong những trường hợp này, Scleral (kính củng mạc) có thể được cân nhắc.

EyePrintPRO, kính củng mạc, scleral, giác mạc chóp, khô mắt, sẹo giác mạc, cận loạn cao, điều trị sau phẫu thuật

Khác với kính gọng chỉ điều chỉnh công suất khúc xạ, Scleral tạo một bề mặt quang học tương đối đều ở phía trước giác mạc không đều. Khoang dịch giữa kính và giác mạc cũng có thể hỗ trợ bề mặt nhãn cầu ở những bệnh nhân phù hợp. Các nghiên cứu đã ghi nhận vai trò của Scleral trong phục hồi thị giác ở những trường hợp giác mạc không đều sau phẫu thuật khúc xạ.

Tại sao Scleral có thể phù hợp với người tái cận sau LASIK?

Sau LASIK, hình dạng giác mạc có thể thay đổi đáng kể so với giác mạc tự nhiên.

Ở một số bệnh nhân, vấn đề không nằm ở việc “thiếu bao nhiêu độ kính”, mà nằm ở việc ánh sáng đi qua một bề mặt giác mạc không đều.

Khi đó:

Giác mạc không đều → ánh sáng bị phân tán/quang sai → hình ảnh không rõ dù đã chỉnh đúng độ.

Scleral có thể tạo một bề mặt quang học mới phía trước giác mạc, giúp giảm ảnh hưởng của một số bất thường bề mặt giác mạc.

Một nghiên cứu trên bệnh nhân có giác mạc không đều sau LASIK cho thấy kính corneoscleral có thể cải thiện thị lực và chất lượng thị giác; các nghiên cứu khác cũng ghi nhận lợi ích của Scleral trong những trường hợp bất thường giác mạc sau phẫu thuật khúc xạ.

4. Khi Scleral tiêu chuẩn chưa đủ – có thể cân nhắc cá nhân hóa Scleral

Không phải tất cả giác mạc sau LASIK đều có hình dạng giống nhau.

Một số trường hợp có thể có:

Bề mặt giác mạc rất bất đối xứng.
Giác mạc biến dạng.
Vùng trung tâm và ngoại vi có độ cong chênh lệch lớn.
Sẹo hoặc bất thường bề mặt.
Từng phẫu thuật giác mạc nhiều lần.
Không phù hợp với thiết kế Scleral tiêu chuẩn.

Khi đó, bác sĩ có thể cân nhắc Cá nhân hóa kính Scleral – kính củng mạc được thiết kế cá nhân hóa hơn dựa trên hình thái thực tế của mắt.

Trong những trường hợp đặc biệt phức tạp, có thể xem xét các công nghệ thiết kế như EyePrintPRO, sử dụng dấu bề mặt mắt để hỗ trợ thiết kế kính theo hình thái riêng của từng bệnh nhân.

Điểm quan trọng là Cá nhân hóa kính Scleral không phải mặc định tốt hơn Scleral tiêu chuẩn. Đây là một hướng tiếp cận chuyên biệt hơn dành cho những trường hợp mà thiết kế thông thường gặp giới hạn.

Có nên mổ lại khi bị tái cận sau LASIK?

Đây là câu hỏi rất nhiều người quan tâm: “Tôi đã tái cận, có nên LASIK lại không?”

Không nên quyết định chỉ dựa trên số độ cận.

Trước khi thực hiện enhancement, cần đánh giá:

Độ khúc xạ có ổn định hay chưa.
Bản đồ giác mạc.
Độ dày giác mạc.
Phần mô giác mạc còn lại.
Tình trạng flap.
Khả năng có giãn lồi giác mạc.
Chất lượng thị giác.
Nguyên nhân thực sự gây giảm thị lực.

Trước khi retreatment cần chứng minh độ khúc xạ ổn định và loại trừ các nguyên nhân khác gây giảm thị lực, đồng thời đánh giá lại topography/tomography và độ dày mô giác mạc.

Vì vậy, tái cận sau LASIK không đồng nghĩa với phải mổ lại LASIK.

Tái cận sau LASIK: nên chọn phương án nào?

Có thể hình dung quá trình lựa chọn như sau:

Không có một phương án duy nhất phù hợp với tất cả bệnh nhân tái cận sau LASIK.

Khi nào người bị tái cận sau LASIK nên đi khám chuyên sâu?

Bạn nên được đánh giá lại nếu:

Thị lực giảm dần sau một thời gian nhìn rõ.
Đeo kính mới nhưng vẫn không nhìn rõ.
Nhìn hình ảnh bị méo.
Chói hoặc quầng sáng nhiều.
Hai mắt có chất lượng thị giác khác nhau rõ rệt.
Cận/loạn thị thay đổi nhanh.
Có tiền sử giác mạc mỏng hoặc bất thường.
Từng LASIK với độ cận ban đầu cao.
Nghi ngờ giác mạc không đều.
Không dung nạp được kính áp tròng thông thường.

Đặc biệt, nếu thị lực giảm sau LASIK nhưng đo kính không giải thích được mức độ nhìn mờ, việc kiểm tra bản đồ giác mạc và đánh giá bề mặt nhãn cầu có ý nghĩa quan trọng.